API ve Entegrasyon Rehberi

API ve entegrasyon geliştirme; farklı sistemlerin (web sitesi, mobil uygulama, ERP, CRM, ödeme, kargo, e-fatura) konuşmasını sağlayan köprülerin inşasıdır. Doğru tasarlanmış API ve sağlam entegrasyonlar; veri tekrarını önler, manuel işi azaltır, sistem güvenilirliğini artırır. 2026 itibariyle API-first mimari modern yazılım geliştirmenin standardı haline geldi.

REST vs GraphQL vs tRPC

REST: olgun, geniş ekosistem, çoklu endpoint mantığı. Public API'ler ve geniş istemci uyumluluğu için ideal. GraphQL: tek endpoint, esnek sorgu, frontend dostu — istemci ihtiyacı kadar veri çeker. Karmaşık veri yapısı, mobil + web aynı API'yi kullanıyorsa öne çıkar. tRPC: TypeScript-first, end-to-end tip güvenliği — Next.js + monorepo ekosisteminde tercih edilir. gRPC: yüksek performans, mikroservisler arası iletişim için. Doğru seçim; istemci tipi, takım yetkinliği ve performans gereksinimine göre.

Üçüncü Parti Entegrasyon Stratejileri

Entegrasyon paternleri: Webhook (push) — olay olduğunda karşı sistem bildirir, en verimli. Polling (pull) — periyodik sorgu, basit ama az verimli. Event bus — Apache Kafka, Redis Streams, RabbitMQ ile event-driven mimari. Message queue — async iş yükü, retry, dead letter queue. Her entegrasyonun karakteri farklı: ödeme webhook (yüksek öncelik), kargo polling (her saat), CRM event bus (real-time). Yanlış patern seçimi büyük ölçek sorunları yaratır.

Auth ve Güvenlik

OAuth 2.0: kullanıcı adına üçüncü parti erişimi (Google login, GitHub OAuth, vb.). JWT: stateless token, kısa ömürlü access + uzun ömürlü refresh token. API key: server-to-server, basit ama döngü yönetimi gerektirir. mTLS: yüksek güvenlik gereken finans/sağlık entegrasyonları. Rate limiting: token bucket, sliding window — abuse koruması. Request signing: HMAC ile mesaj doğrulama, webhook'larda kritik. Güvenlik tasarımı her entegrasyonun risk modeline göre belirlenir.

Hata Yönetimi ve Dayanıklılık

Production-grade entegrasyon dayanıklı olmalı. Retry with exponential backoff: 1s, 2s, 4s, 8s — geçici hatada yeniden deneme. Circuit breaker: karşı sistem sürekli hata veriyorsa devreyi aç (Hystrix, Resilience4j patternleri). Idempotency key: aynı isteğin iki kez gelmesi = aynı sonuç (ödeme entegrasyonlarında zorunlu). Dead letter queue: işlenemeyen mesajlar — analiz ve manuel re-process. Monitoring: Sentry, Datadog, error rate alerting. Hata = sürpriz değil, planlanmış bir durum.

Public API Yayınlama

Müşterilerinize sunulan public API büyük sorumluluk gerektirir. Versioning: v1, v2 (breaking change yapılınca yeni sürüm). Rate limiting: müşteri planına göre dakika/saat/gün limitleri. OpenAPI spec: dokümantasyon ve client SDK üretimi için standart. Swagger UI veya Redoc ile interaktif dokümantasyon. Terms of service, deprecation policy (en az 6 ay önceden bildirim), changelog. Status page (Statuspage, Cachet) ile uptime şeffaflığı. Sandbox ortamı, müşteri onboarding için kritik.